امروز دوشنبه, 18 آذر 1398 - Tue 12 10 2019

منو

تاريخچه و علل پيدايش شهر

در شكل‌گيري و توسعه مكاني سكونتگاه‌هاي انساني عوامل مختلفي تاثيرگذار بوده است. در اين فرآيند عوامل محيطي و محيط مصنوع به صورت مجموعه‌اي مرتبط، هر كدام تاثيرگذار هستند. با توجه به موقعيت و محل پيدايش شهر جلین نظريه هيدروليك از ارزش و اعتبار بالاتري در زمينه علل پيدايش اين شهر برخوردار است. يك اصل مهم در تاريخ اقتصاد اين است كه تمدن واقعي بشر تنها در بخش‌هايي از نواحي جغرافيايي شكل گرفته است كه انسان با مازاد توليد، مي‌توانست باز هم براي توليد تلاش كند و نه تنها براي بقاي خويش با مشكلاتي مواجه نمي‌شد بلكه با فعاليت بيشتر مي‌توانست به توسعه اقتصادي مورد نظر دست يابد.
براساس اين نظريه، افزايش جمعيت و تراكم آن در نواحي مساعد طبيعي باعث پيدايش شهرها مي‌شود.خاك حاصلخيز و آب مناسب و نزدیکی به شهر بزرگ گرگان مرکز استان گلستان می تواند از عوامل جذب جمعيت به شهر جلین باشد.
جلین در حاشيه باغات و اراضي زراعي شكل گرفته است. خاستگاه شهر جلین از نظر توليد محصولات كشاورزي براي جذب جمعيت مناسب است. بنابراين طبق اين نظريه، قوي‌ترين علت پيدايش شهر جلین وجود آب و خاك حاصلخيز و قرار گرفتن در راه ارتباطی تهران - مشهد، از دیگر عوامل شکل گیری اولیه وجود امامزاده در این شهر می باشد.
با توجه به ساختار طبيعي شهر جلین بستر طبيعي شهر در دامنه رشته كوه‌هاي البرز شرقی در يك دشت (گرگان) تا حدودي مسطح شكل گرفته است که این باعث سابقه حضور سیستانیهای شهر جلین در حدود 50 سال پیش به این شهر شده است.شيب عمومي شهر و منطقه بيشتر به سمت شمال غربي است. رودخانه گرمابدشت در جنوب شهر جريان دارد که سرچشمه اين رودخانه كوه‌هاي البرز شرقی است. دو مسيل جلین سفلی و اسلام آباد در قسمت شرقی و غربی شهر شكل گرفته است و با توجه به وجود باغات و اراضي زراعي مرغوب در اطراف شهر و در امتداد اين مسيل احتمال اينكه توسعه شهر متاثر از اين مسيل باشد زیاد است. در امتداد اين مسيل بيشتر اراضي زراعي و باغات منطقه استقرار يافته است.
در منطقه گرگان به واسطه شرايط اقليمي و طبيعي و بستر مطلوب، كمتر سكونتگاهي را مي‌توان يافت كه ساختارش متاثر از عناصر طبيعي نباشد، جريان رود در نزديكي سكونتگاه‌ و منظر بكر دشت از اصلي‌ترين شاخصه‌هاي منظر طبيعي شهر محسوب مي‌شوند كه به نوعي علت اصلي شكل‌گيري و تداوم شهر را سبب مي‌شوند.

وجه تسميه شهر
در خصوص تاریخ شهر و وجه تسمیه آن اطلاعات در دسترس نیست. بنا به اظهارات ريش‌سفيدان و تعدادي از مسوولان شهر، تنها می توان به نوشته ای از مرحوم دهخدا در لغت نامه معروفش استناد کرد که از جلین علیا بعنوان قریه ای یاد کرده است که شغل اکثر مردم آن را کشاورزی و دامپروری ذکر کرده است و محل تأمین آب این منطقه را ناحیه ( جوزولی ) که در جنگل گرمابدشت واقع است اشاره نموده است.

روند گسترش شهر تاكنون
به هر حال در شهر جلین هسته اوليه مربوط جاده ارتباطی گرگان - علی آباد و پيرامون امامزاده شهر مي‌ باشد. شهر به مرور زمان پيرامون جاده ارتباطی و در حدود 50 سال پیش مهاجرت سیستانی ها به این شهر و سکنا گزیدن آنها در قسمت جنوبی شهر توسعه شهر را شامل شده و در حال حاضر در جنوب شهر و قسمت شرقی - غربی شهر در کنار جاده ارتباطی واحدهاي مسكوني در حال گسترش هستند.
با توجه به نبود اطلاعات موثق از فرآيند شكل‌گيري شهر و نوع معماري بناهاي آن نمي‌توان به صورت مشخص احداث بلوك‌هاي ساختماني در ادوار مختلف را مشخص كرد و سال معين و واضحي را براي شكل‌گيري شهر عنوان نمود لاجرم توسعه شهر به صورت مرحله‌اي مشخص شده است.

مراحل توسعه شهر براساس نقشه مربوطه در چهار مرحله اتفاق افتاده است:
1- سالهای پیش از 1300 (شکل گیری هسته اولیه شهر)
محل سکونت اولیه شهر نقطه ای در نزدیکی امامزاده تا کنار معبر اصلی جاده ارتباطی گرگان- علی آباد در محله عرفی تازیکی ها می باشد از وجود شاخصه این هسته وجود مسجد جامع، امامزاده و مراکز مذهبی زیاد و ارگانیک بودن بافت شهر را نشان می دهد.

2-مرحله دوم توسعه- سالهای بین 1300 تا 1350
این پهنه به صورت پراکنده در شهر می باشد که اول در کنار هسته اولیه شهر و جاده اصلی که شامل دو محله پایین محله و عرب ها را شامل می شود.

3- مرحله سوم توسعه- سالهای بین 1350 تا 1375
در این دوره شاخص ترین و چشم گیرترین توسعه، مهاجرت و رشد سکونتگاههای سیستانی نشین در قسمتهای جنوبی شهر که امروزه به محله حسن آباد معروف شده است.در این دوره آغاز شکل گیری خانه های کارگری با معماری خاص قطعه بندی منظم و کوچک ولی به صورت الونک نشینی با وضعیت نامناسب تاسیسات، خدمات و ... می باشد. از بارزترین مشخصه دیگر این محله داشتن اختلاف قومی - فرهنگی با محلات دیگر شهر می باشد.

4- توسعه های جدید- در سالهای 1375 تا کنون
در این دوره شهر شاهد توسعه و رشد آرام می باشد و به دلیل جدا شدن دو استان گلستان و مازندران از یکدیگر و شهرگرگان به عنوان مرکز استان و نزدیکی شهر جلین به این شهرباعث گسترش سریع و تهیه طرح هادی برای این روستا(1382) و 5 سال بعد به با تاسیس شهرداری به فکر تهیه طرح جامع و تفصیلی برای این شهر شده اند.

نظر خود را اضافه کنید.

0
شرایط و قوانین.

کاربرانی که در این گفتگو شرکت کرده اند